İşverenin Haklı Fesih Hakkı Nedir?

İşverenin haklı fesih hakkı, iş sözleşmesinin devamını işveren açısından çekilmez hâle getiren bazı ağır durumların varlığı hâlinde, sözleşmenin derhal ve bildirimsiz olarak sona erdirilmesine imkân tanıyan hukuki bir haktır. Bu hak, 4857 sayılı İş Kanunu’nda açıkça düzenlenmiş olup istisnai nitelik taşımaktadır.

Haklı fesih, işveren açısından keyfi bir tasarruf olmayıp, kanunda sayılan sınırlı hâllerin varlığına bağlıdır.

İşverenin Haklı Fesih Hakkının Hukuki Dayanağı

İşverenin haklı nedenle fesih hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddede işverenin derhal fesih hakkı;

• Sağlık sebepleri
• Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller
• Zorlayıcı sebepler

başlıkları altında sınırlı olarak sayılmıştır.

İşverenin Haklı Fesih Sebepleri Nelerdir?

1. Sağlık Sebepleri

İşçinin;

• Kendi kusurundan kaynaklanan bir hastalık veya sakatlık nedeniyle
• Ardışık devamsızlık sürelerinin kanunda öngörülen sınırları aşması

hâlinde işverenin haklı fesih hakkı doğabilir.

2. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Davranışlar

Uygulamada en sık karşılaşılan haklı fesih sebepleri bu başlık altında yer almaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır:

• İşçinin işvereni yanıltması veya gerçeğe aykırı beyanda bulunması
• İşyerinde hırsızlık, güveni kötüye kullanma veya sahtecilik
• İşveren veya iş arkadaşlarına hakaret, tehdit veya saldırı
• İşyerinde cinsel taciz
• Devamsızlık (haklı bir neden olmaksızın belirli sürelerle işe gelmeme)
• İşyerinde iş disiplinini ağır şekilde bozacak davranışlar

Bu tür durumlarda işveren, bildirim süresi tanımaksızın iş sözleşmesini sona erdirebilir.

3. Zorlayıcı Sebepler

İşyerinde ortaya çıkan ve işin görülmesini bir haftadan fazla süreyle engelleyen, işverenin kontrolü dışında gelişen olaylar zorlayıcı sebep olarak kabul edilmektedir.

Haklı Fesih ile Geçerli Fesih Arasındaki Fark

Haklı fesih ile geçerli fesih sıklıkla karıştırılmaktadır. Aralarındaki temel farklar şunlardır:

• Haklı fesihte bildirim süresi yoktur.
• Geçerli fesihte ihbar sürelerine uyulması gerekir.
• Haklı fesih, ağır ve istisnai durumlara dayanır.
• Geçerli fesih, işletmesel veya performansa dayalı sebeplerle yapılabilir.

İşverenin Haklı Fesih Hakkını Kullanma Süresi

İşveren, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir durumu öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde haklı fesih hakkını kullanmalıdır. Aksi hâlde bu hak zamanaşımına uğrar.

Haklı Fesihte Kıdem ve İhbar Tazminatı

İşveren tarafından haklı nedenle feshedilen iş sözleşmesinde;

• İşçi kıdem tazminatına hak kazanamaz,
• İhbar tazminatı ödenmez.

Ancak fesih sebebinin gerçekten haklı olup olmadığı, uyuşmazlık hâlinde yargı mercileri tarafından değerlendirilmektedir.

Sonuç

İşverenin haklı fesih hakkı, iş sözleşmesinin devamını imkânsız hâle getiren ağır durumlar için öngörülmüş istisnai bir haktır. Bu hakkın hukuka aykırı veya süresi geçtikten sonra kullanılması, işveren açısından ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.